Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana növbəti səfəri muxtar respublikanın inkişafında yeni mərhələnin artıq konkret layihələr üzərində qurulduğunu nümayiş etdirdi. Bu səfərin əsas fərqləndirici cəhəti görülən işlərin ayrı-ayrı sahələrlə məhdudlaşmaması, iqtisadiyyat, enerji, nəqliyyat, sosial təminat, müdafiə, kənd təsərrüfatı, turizm və tarixi irsin qorunmasını vahid inkişaf xəttində birləşdirməsi oldu. Dövlət başçısının AzTV-yə müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlər də göstərdi ki, qarşıdakı illərdə Naxçıvanın ölkənin iqtisadi və strateji həyatındakı rolu daha da genişlənəcək. Prezident İlham Əliyev Naxçıvana Prezident kimi 17-ci dəfə səfər etdiyini bildirərək bu illər ərzində muxtar respublikanın ümumi inkişafının təmin olunduğunu və bundan sonra da sürətli sosial-iqtisadi inkişaf üçün lazımi qərarların veriləcəyini vurğuladı.
Naxçıvan üçün müəyyənləşdirilən yeni inkişaf modelində iqtisadi fəallığın artırılması və daimi iş yerlərinin yaradılması xüsusi yer tutur. Bu baxımdan Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulması gələcək üçün mühüm iqtisadi baza formalaşdırır. 310 hektarlıq ərazidə yaradılacaq parkın istehsal, logistika və sahibkarlıq imkanlarını genişləndirməsi nəzərdə tutulur. Prezident İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi, ərazi baxımından Naxçıvan Sənaye Parkı Sumqayıt Sənaye Parkından sonra ikinci yerdədir. Burada praktiki fəaliyyətin genişlənməsi yeni müəssisələrin yaradılmasına, özəl investisiyaların cəlbinə və məşğulluğun artmasına imkan verəcək.
Naxçıvanın iqtisadi gələcəyinin əsas dayaqlarından biri isə enerji olacaq. Muxtar respublikanın təbii imkanları, xüsusilə yüksək Günəş enerjisi potensialı artıq iri layihələrə çevrilir. Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyevanın ümumi gücü 50 MVt olan “Şəms 1” və “Qərbi Üfüq” Günəş Elektrik stansiyalarında görülən işlərlə tanış olması bu sahəyə verilən strateji əhəmiyyətin göstəricisidir. Bununla yanaşı, yüzlərlə hektar ərazidə gələcək Günəş elektrik stansiyalarının yaradılması nəzərdə tutulur. Dövlət başçısı Naxçıvanda Günəş enerjisi istehsalının ən azı 500 MVt-a, perspektivdə isə 1000 MVt-a qədər yüksələ biləcəyini bildirib.
Burada əsas məqsəd artıq yalnız Naxçıvanın öz enerji ehtiyaclarının ödənilməsi deyil. Yeni strategiya muxtar respublikanı elektrik enerjisi ixrac edən mühüm mərkəzlərdən birinə çevirməyə hesablanıb. Prezident İlham Əliyevin Azərbaycanın Avropaya neft və qazla yanaşı, elektrik enerjisi ilə də çıxmaq istədiyini bildirməsi bu siyasətin miqyasını göstərir. Naxçıvanın Türkiyə və İranla mövcud enerji bağlantıları, gələcəkdə isə yeni enerji dəhlizlərinin yaradılması muxtar respublikanın regional enerji xəritəsində mövqeyini daha da gücləndirə bilər.
Budəfəki səfərin mühüm mesajlarından biri də Zəngəzur dəhlizinin Naxçıvan üçün yaradacağı yeni imkanlarla bağlı oldu. Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında birbaşa nəqliyyat bağlantısının formalaşdırılması təkcə coğrafi əlaqənin bərpası deyil, böyük iqtisadi perspektivlərin açılması deməkdir. Prezident İlham Əliyevin açıqladığı hədəfə əsasən, gələcəkdə bu nəqliyyat xəttindən ən azı 15 milyon ton yükün keçməsi nəzərdə tutulur. Bunun üçün Naxçıvan dəmir yolunun yenidən qurulması və müasir yükdaşıma tələblərinə uyğunlaşdırılması planlaşdırılır.
Bu layihələrin həyata keçirilməsi Naxçıvanın iqtisadi coğrafiyasını dəyişdirə bilər. Muxtar respublika gələcəkdə Şərqdən Qərbə, Şimaldan Cənuba uzanan nəqliyyat marşrutlarının kəsişdiyi mühüm tranzit məkanlardan birinə çevrilə bilər. Prezident İlham Əliyev də Zəngəzur dəhlizinin Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizinin, eyni zamanda Şimal-Cənub marşrutunun bir qolu olacağını bildirərək layihənin mərkəzində Naxçıvanın dayandığını vurğulayıb. Dövlət başçısının sözlərinə görə, böyük həcmdə yüklərin buradan keçməsi iqtisadi fəallığın artmasına və yeni iş yerlərinin yaranmasına gətirib çıxaracaq.
Dəhlizin əhəmiyyəti yalnız yük və sərnişin daşımaları ilə də məhdudlaşmır. Azərbaycanın yanaşmasında bu istiqamət gələcəkdə çoxşaxəli kommunikasiya xəttinə çevrilə bilər. Elektrik xətləri, fiber-optik kommunikasiya, eləcə də perspektivdə digər enerji infrastrukturlarının bu istiqamətdən keçirilməsi imkanları nəzərdən keçirilir. Prezident İlham Əliyev TRIPP layihəsinin yalnız dəmir və avtomobil yolundan ibarət olmadığını, buradan fiber-optik kabel və elektrik xətlərinin, gələcəkdə ehtiyac yaranarsa neft-qaz kəmərlərinin də keçə biləcəyini bildirib. Bu yanaşma Naxçıvanı regional kommunikasiya sisteminin əsas qovşaqlarından birinə çevirmək perspektivi yaradır.
Naxçıvan şəhərinin özündə də yeni həyat standartlarının formalaşdırılması istiqamətində mühüm addımlar atılır. Elektrik mühərrikli yeni avtobusların istifadəyə verilməsi ictimai nəqliyyatın ekoloji və texnoloji baxımdan yenilənməsi deməkdir. Nağdsız ödəniş, rəqəmsal monitorinq və müasir depo infrastrukturu ilə birlikdə həyata keçirilən bu layihə şəhər nəqliyyatında yeni xidmət modelinin əsasını qoyur. Bunun ardınca rayonlararası nəqliyyatın yenilənməsi nəzərdə tutulur. Prezident İlham Əliyev 217 müasir rayonlararası avtobusun alınması barədə göstəriş verildiyini açıqlayıb.
İnkişafın yalnız paytaxt Naxçıvan şəhəri ilə məhdudlaşmaması da diqqət çəkən əsas məqamlardandır. Muxtar respublikanın kənd və rayonlarında yol, suvarma və digər infrastrukturların yenilənməsi nəzərdə tutulur. Təxminən 420 kilometr müxtəlif kateqoriyalı yolun tikilməsi və əsaslı təmiri planlaşdırılır ki, bundan 26 yaşayış məntəqəsində yaşayan təqribən 160 min nəfər faydalanacaq. Kənd təsərrüfatı üzrə yeni proqramlar, artezian quyularının qazılması və müasir suvarma sistemlərinin qurulması isə kənd yerlərində iqtisadi fəallığın yüksəldilməsinə əlavə imkanlar yaradacaq.
Sosial siyasət də yeni inkişaf mərhələsinin mühüm hissəsidir. Naxçıvan şəhərində 518 mənzillik sosial yaşayış kompleksinin təməlinin qoyulması insanların mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində atılan mühüm addımlardandır. Yeni yaşayış məkanı yalnız binalardan ibarət olmayacaq; burada uşaq bağçası, xidmət obyektləri, yollar, səkilər və yaşıllıq sahələrinin yaradılması nəzərdə tutulur. Belə layihələr müasir şəhərsalmanın əsas prinsiplərinə uyğun olaraq yaşayış mühitinin kompleks şəkildə formalaşdırılmasına xidmət edir.
Naxçıvanın gələcəyi qurularkən onun keçmişinin qorunması da dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalır. Möminə xatun məqbərəsinin bərpası, tarixi-mədəni obyektlərin konservasiyası və Əcəmi Naxçıvaninin irsinin yaşadılması ilə bağlı görülən işlər bunu təsdiqləyir. Prezident İlham Əliyevin ifadə etdiyi kimi, sosial-iqtisadi və enerji inkişafının təməlində milli kimlik, milli ruh, mədəniyyət, dil, ədəbiyyat və tarix dayanır. Dövlət başçısı Naxçıvanın Azərbaycan xalqına Ulu Öndər Heydər Əliyev kimi dahi şəxsiyyət bəxş etdiyini də xüsusi vurğulayıb.
Muxtar respublikanın turizm imkanlarının daha səmərəli istifadəsi də qarşıya qoyulan hədəflər sırasındadır. Tarixi abidələr, təbiət, təmiz hava və zəngin mədəni irs Naxçıvana böyük turizm potensialı verir. Bununla belə, yüksək səviyyəli mehmanxana infrastrukturunun yetərli olmaması mövcud imkanların tam reallaşdırılmasına mane olan amillərdən biri kimi qiymətləndirilir. Naxçıvan şəhərinin mərkəzində yeni beşulduzlu mehmanxananın təməlinin qoyulması bu çatışmazlığın aradan qaldırılması istiqamətində mühüm addımdır.
Səfərin hərbi istiqaməti isə Naxçıvanın təhlükəsizliyinin dövlət üçün dəyişməz prioritet olduğunu bir daha göstərdi. Ali Baş Komandan İlham Əliyevin Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun yeni yaradılmış əməliyyat-komando hərbi hissələrinə Döyüş bayraqlarının təqdim olunması mərasimində iştirakı xüsusi rəmzi və siyasi məna daşıyırdı. Prezident Naxçıvanın spesifik coğrafi mövqeyinə görə onun təhlükəsizliyinə hər zaman xüsusi diqqət göstərildiyini, hərbi potensialın müasir texnika və yeni qüvvələrlə gücləndirildiyini bildirib.
Bu mənada avqustun 11-də həyata keçirilən səfərə yalnız bir gün ərzində keçirilmiş tədbirlər toplusu kimi baxmaq doğru olmazdı. Burada əslində Naxçıvanın gələcək onilliklər üçün inkişaf istiqamətlərinin böyük mənzərəsi görünür: güclü sənaye, yaşıl enerji, müasir nəqliyyat, yeni iş yerləri, sosial təminat, kənd təsərrüfatının dirçəldilməsi, turizmin genişləndirilməsi, tarixi irsin qorunması və etibarlı təhlükəsizlik sistemi.
Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi konsepsiyada Naxçıvan, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun vahid inkişaf məkanı kimi formalaşdırılması isə bütün bu proseslərə daha geniş strateji məna verir. Dövlət başçısı bu üç bölgənin vahid konsepsiya əsasında inkişaf etməli olduğunu, idarəetmə mexanizmlərinin də bu məqsədə uyğun təkmilləşdirildiyini bildirib. Beləliklə, Naxçıvan üçün qarşıdakı mərhələ sadəcə yeni obyektlərin tikildiyi dövr deyil, muxtar respublikanın iqtisadi, nəqliyyat və enerji imkanlarının Azərbaycanın ümumi inkişaf strategiyasına daha sıx inteqrasiya olunduğu böyük yenilənmə mərhələsi kimi xarakterizə edilə bilər.